Nutraceutyki — co to znaczy przy zakupie

Co producent może, a czego nie może napisać

Suplement diety jest w świetle prawa środkiem spożywczym, nie lekiem. Producent nie może twierdzić, że produkt leczy, łagodzi objawy choroby czy zastępuje terapię. Może natomiast użyć autoryzowanych w Unii Europejskiej oświadczeń zdrowotnych — na przykład że witamina C przyczynia się do prawidłowej produkcji kolagenu, a cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry.

To rozróżnienie jest najprostszym filtrem przy zakupie. Opis mówiący o wspieraniu prawidłowych funkcji organizmu mieści się w prawie. Opis obiecujący usunięcie problemu, konkretny efekt w konkretnym terminie albo działanie porównywalne z lekiem — nie. W drugim przypadku ryzykujesz nie tylko rozczarowaniem: produkty z najbardziej agresywnymi obietnicami trafiały do wycofań z rynku z powodu niedeklarowanych substancji.

Trzy liczby, które decydują o wartości zakupu

Niezależnie od kategorii, o wartości suplementu decydują te same trzy rzeczy — i wszystkie trzy da się odczytać z etykiety w sklepie, bez wiedzy specjalistycznej.

Po pierwsze, ile składników ma podaną ilość. Etykieta wymieniająca nazwy bez dawek uniemożliwia porównanie z konkurencją, więc nie da się ocenić, za co płacisz. Po drugie, na ile dni realnie starcza opakowanie przy zalecanym dawkowaniu — to zamienia cenę pudełka w porównywalny koszt dnia. Po trzecie, czy ekstrakty roślinne mają podaną standaryzację; bez niej ta sama nazwa rośliny może kryć wielokrotnie różne stężenie.

• Ile składników ma podaną dawkę liczbową.
• Na ile dni starcza opakowanie przy zalecanym dawkowaniu.
• Czy przy ekstraktach podano standaryzację (np. DER 4:1).

Dlaczego długa lista składników bywa gorsza od krótkiej

Intuicja podpowiada, że im więcej składników, tym lepszy produkt. W praktyce działa to często odwrotnie. Formuła z piętnastoma pozycjami w dawkach rzędu pojedynczych miligramów kosztuje więcej w produkcji, świetnie wygląda w opisie i nie odtwarza warunków, w jakich którykolwiek z tych składników badano.

Produkt z trzema składnikami w dawkach zbliżonych do tych z badań jest zwykle lepszym zakupem niż mieszanka kilkunastu. Przy porównywaniu dwóch produktów z tej samej półki sprawdź więc nie długość listy, lecz ile pozycji na niej ma sensowną dawkę — reszta jest ozdobą, za którą płacisz.

Kiedy suplement w ogóle jest właściwym zakupem

Uczciwa odpowiedź brzmi: rzadziej, niż sugeruje reklama. Przy uporczywym zmęczeniu tańszym i sensowniejszym pierwszym krokiem niż kompleks „na energię” jest morfologia z żelazem, ferrytyną, witaminą B12 i D — niedobór wykryty w badaniu uzupełnia się celowanym preparatem, zwykle taniej.

Suplement ma sens jako uzupełnienie diety, w której czegoś realnie brakuje, albo jako element profilaktyki przy podwyższonym ryzyku. Nie ma sensu jako odpowiedź na narastający objaw — to sytuacja dla lekarza, nie dla kolejnego zamówienia. Ta granica jest jednocześnie najlepszym filtrem wydatków w tej kategorii.